Twitter’da Arzu Akgün’ün Alfa yayıncılıktan çıkan Viking Dünyası kitabına dair yazısını okuyunca, içimden bu kitabı mutlaka almam lazım demiştim. 841 sayfalık kitabı nihayet ben de bitirdim. Beklediğimden çok daha dolu bir kitap çıktı.

Snap 2015-11-19 at 16.24.08.jpg

Umberto Eco’nun editörlüğünü yaptığı Ortaçağ serisini okuyanların alışık olduğu bir tarzda yazılmış. Vikinglere dair birçok şey tek bir kitaba sığdırılmış. Yaşayışları, evler, dinleri, savaşları, kullandıkları paralar, diğer halklarla olan etkileşimleri ve daha fazlası.

Snap 2015-11-19 at 16.24.26.jpg

Kitap için sadece meraklı okurlara yönelik olmadığı, aynı zamanda akademisyenlerin de başvurabileceği bir kaynak olduğu belirtilmiş. Gerçekten öyle. Yukarıya fotoğrafını koyduğum kitabın ilk sayfasındaki bu kalabalık akademisyen ordusunu görmek beni hem etkiledi hem de nasıl bir kitaba başlamak üzere olduğumu anladım. Kitabın editörleri Stefan Brink, Aberdeen Üniversitesi’nde İskandinav araştırmaları profesörü, Neil Price ise gene Aberdeen Üniversitesi’nde arkeoloji profesörü.

Aslında ortaçağ tarihine ilgi duyanlar için Vikingler çok yabancı bir konu değil. Birçok kitapta bilgi var. Fakat çoğu ortaçağ kitabı kıta Avrupası’nın tarihini anlattığı için Vikingler hep yağmaları ve savaşlarıyla bu kitaplarda yer bulabiliyor. Viking Dünyası’nda İskandinavların dili, şiiri hatta evleri nasıl inşa ettiklerine dair bile bilgiler var. Hep acımasız savaşçı kimlikleriyle tanıdığımız bu halkların bu yönlerini öğrenmek pek keyifli oldu benim için. Kitapta Vikinglerin gerçekleştirdikleri yağmalar da var kuşkusuz. Yazarların çoğu İskandinav olmasına rağmen bu gerçeği de çeşitli bölümlerde uzun uzun anlatmışlar.

Bazı konu başlıkları insanda arkeoloji dersine girmiş hissi yaratıyor. Paraların boyutuna, kazı alanlarındaki çalışmalara dair teknik bilgiler var. Kitaba heveslenenler için zorlayıcı olabilecek kısımlar bunlar. Fakat genel anlamda ufuk açan bir çalışma olmuş. Üstelik kitabın yeni olması gibi avantajı var. Bu çok önemli çünkü akademisyenlerin artık vazgeçtiği yaklaşımların yerine hangilerinin geldiği de hep yazılmış. Güncel tartışma ve yaklaşımlardan haberdar olmak beni yine keyiflendiren bir başka nokta oldu.

Popüler bir tabirle kitaba dair spoiler vermeden en çok aklımda kalan bölümlere değineyim. Henüz Hristiyan olmamış pagan İskandinavların dinine dair bilgiler benim için önemliydi. Hangi konular tartışmalı ve bu konulara dair güncel yaklaşımları öğrendim. Kitap o dönemde İskandinavya’ya gitmiş bazı seyyahların yazıya aktardığı gözlemleri okuma fırsatı sunuyor. Çok ilginç bilgiler var: Arap yazar İbn Fadlan’ın bir cenaze töreninde yaklaşık 14 yaşındaki bir köle kızın nasıl kurban edildiğini anlatışı var. Vikings dizisinde buna benzer bir sahne vardı, bence İbn Fadlan’ın anlatımı dizinin görselliğinden bile daha etkileyiciydi. Gene cenazelerde kocası ölen kadınlara dair çeşitli ritüel bilgileri var.

DSC_0318.JPG

En sevdiğim konu başlıklarından bir tanesi etimoloji. Bugün Britanya’daki bazı yerleşim adlarının İskandinav köklerini okuma fırsatı sunuyor kitap. Etimolojiyi sevenler için heyecan verici bilgiler var. Aslında sadece yerleşim yeri ismi değil, İskandinavların İngilizceye miras bıraktığı kelimelere dair de bilgiler var.

Hatırlarsanız bir ara bir Viking mezarından üzerinde Allah yazan bir yüzük çıkmıştı. Haber sitelerinin çok ilgisini çekmişti. Üzerinde Allah yazan yüzüğün aslında bir İskandinav’ın mezarından çıkmasının çok normal olduğunu gene kitap sayesinde öğrendim.

Vikinglerin Amerika kıtasına yaptıkları yolculuklar da bir başka popüler konulardan biri. Bu yolculukları büyük olasılıkla nasıl bir rota izleyerek yaptıklarına dair ipuçları var. Biz ilk öğrendiğimizde şaşırmıştık ama anladım ki bu Amerika yolculukları Vikingler için gayet normalmiş.

Vikinglerin mezarlarından bol bol Arap sikkeleri çıkıyor. Kitap gene hatırı sayılır bir şekilde Vikinglerin ticari ve yağmacı gezilerini de anlatmış. İlginç bulduğum bir başka konu ise Slavların köklerine dair oldu. Meğer burada bazı Viking etkileri tartışmalı bir konuymuş. Öyle ki Hitler’in bile konuya dair bazı sözlerini okudum. Aynı şekilde karşı atak olarak Sovyet akademisyenlerin bu köken konusunda çalışmaları anlatılmış.

Daha değinilecek onlarca konu var ama ben daha fazla uzatmayayım. İskandinavya tarihini merak edenler için güzel bir kitap olmuş bence. Bolca not aldım.

Advertisements